Perioral Dermatit Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Perioral dermatit, ağız çevresinde görülen inflamatuvar bir cilt hastalığıdır. Genellikle küçük kırmızı kabartılar, püstüller ve pullanma ile karakterizedir. Çoğunlukla genç kadınlarda görülmekle birlikte erkekleri ve çocukları da etkileyebilir. Tedavi edilmezse aylarca veya yıllarca sürebilen bu durum, doğru yaklaşımla kontrol altına alınabilir.
Perioral Dermatit Nedir?
Perioral dermatit, adından da anlaşılacağı gibi ağız çevresinde (perioral bölgede) görülen bir dermatittir. Ancak burun çevresi, göz çevresi ve hatta alında da görülebilir. Bu durumda periorifisyal dermatit terimi kullanılır.
Hastalık tipik olarak dudak kenarına dokunmayan, ağız çevresinde soluk bir halka bırakan kırmızı döküntülerle kendini gösterir. Döküntüler küçük papüller ve püstüllerden oluşur ve hafifçe pullanabilir. Kaşıntı, yanma veya gerginlik hissi eşlik edebilir.
Perioral dermatit kozmetik açıdan rahatsız edici olabilir ve etkilenen bireylerde öz güven sorunlarına yol açabilir. Ancak ciddi bir sağlık tehdidi oluşturmaz ve uygun tedavi ile tamamen iyileşir.
Nedenleri Nelerdir?
Perioral dermatitin kesin nedeni bilinmemektedir ancak birçok faktörün tetikleyici olduğu düşünülmektedir. Topikal kortikosteroid kullanımı en sık suçlanan faktördür. Yüze uzun süre steroid içeren kremler uygulamak cilt bariyerini zayıflatarak perioral dermatite zemin hazırlayabilir.
Florlu diş macunları bazı bireylerde perioral dermatiti tetikleyebilir. Flor içeriği cilt tahrişine neden olabilir. Florsuz diş macununa geçiş bazı hastalarda iyileşmeye katkıda bulunur.
Yoğun kozmetik kullanımı, özellikle ağır fondötenler ve nemlendirici kremler, gözenekleri tıkayarak hastalığa zemin hazırlayabilir. Güneş kremleri ve bazı cilt bakım ürünleri de tetikleyici olabilir.
Hormonal faktörler rol oynayabilir; hastalığın kadınlarda daha sık görülmesi bunu destekler. Oral kontraseptifler bazı kadınlarda perioral dermatiti tetikleyebilir. Stres ve bağışıklık sistemi değişiklikleri de alevlenmelere katkıda bulunabilir.
İnhaler kortikosteroidler, burun spreyleri ve astım tedavisinde kullanılan steroid içeren ilaçlar yüz derisini etkileyerek perioral dermatite neden olabilir.
Belirtiler ve Tanı
Perioral dermatitin karakteristik belirtileri arasında ağız çevresinde gruplanmış küçük kırmızı papüller ve püstüller yer alır. Döküntüler dudak kenarına değmez ve aralarında normal cilt alanları bulunabilir. Hafif pullanma ve kuruluk görülebilir.
Yanma, batma veya gerginlik hissi sık şikayetlerdir. Kaşıntı genellikle hafif düzeydedir. Belirtiler dönemsel olarak alevlenebilir ve sakinleşebilir.
Tanı genellikle klinik bulgulara dayanır. Deneyimli bir dermatolog hastalığı görünümünden tanıyabilir. Ayırıcı tanıda akne, rozasea, seboreik dermatit ve kontakt dermatit düşünülmelidir.
Biyopsi nadiren gereklidir ve sonuçlar spesifik değildir. Mantar enfeksiyonunu dışlamak için potasyum hidroksit (KOH) preparatı yapılabilir.
Tedavi Yaklaşımları
Perioral dermatit tedavisinin ilk adımı tetikleyici faktörlerin eliminasyonudur. Topikal kortikosteroidler derhal kesilmelidir. Ancak bu, başlangıçta döküntülerin kötüleşmesine neden olabilir (rebound alevlenme). Hastalar bu geçici kötüleşme konusunda bilgilendirilmelidir.
Kozmetik kullanımı minimuma indirilmelidir. Yüze uygulanan tüm kremler, losyonlar ve makyaj ürünleri mümkün olduğunca azaltılmalıdır. Sadece hafif, hipoalerjenik ürünler kullanılmalıdır.
Florlu diş macunu yerine florsuz alternatifler tercih edilmelidir. Bu basit değişiklik bazı hastalarda belirgin iyileşme sağlayabilir.
Topikal antibiyotikler tedavinin temelini oluşturur. Metronidazol jel veya krem en sık kullanılan topikal tedavidir. Günde bir veya iki kez uygulanır. Eritromisin ve klindamisin içeren topikal preparatlar da etkilidir. Azelaic asit hem antiinflamatuvar hem de antibakteriyel etkileriyle faydalı olabilir.
Orta ve şiddetli vakalarda oral antibiyotikler gerekebilir. Tetrasiklin grubu antibiyotikler (doksisiklin, minosiklin) sıklıkla tercih edilir. Tedavi süresi genellikle 6-12 haftadır. Hamile kadınlarda ve çocuklarda eritromisin kullanılır.
Topikal kalsinörin inhibitörleri (pimekrolimus, takrolimus) steroid olmayan antiinflamatuvar seçenekler olarak kullanılabilir. Ancak bunlar da bazı hastalarda perioral dermatiti tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
İyileşme Süreci
Perioral dermatit tedavisi sabır gerektirir. Topikal steroid kesildikten sonraki ilk haftalarda kötüleşme normaldir ve hastalar cesaretini yitirmemelidir. İyileşme genellikle tedaviye başladıktan 2-3 hafta sonra başlar.
Tam iyileşme haftalar veya aylar sürebilir. Tedaviye uyum kritik öneme sahiptir. İlaçların düzenli kullanımı ve tetikleyicilerden kaçınma başarı için gereklidir.
Nüks olasılığı vardır, özellikle topikal steroidlere yeniden maruz kalınırsa. Uzun vadeli kontrol için tetikleyicilerden kaçınmaya devam edilmelidir.
Önleme ve Uzun Vadeli Bakım
Perioral dermatiti önlemek için yüzde topikal steroid kullanımından kaçınılmalıdır. Steroid içeren kremler yalnızca doktor kontrolünde ve kısa süreli kullanılmalıdır.
Cilt bakım rutini basit tutulmalıdır. Az sayıda, hipoalerjenik ürün kullanılmalıdır. Yoğun kremler ve ağır makyajdan kaçınılmalıdır. Yüzü yıkamak için ılık su ve nazik temizleyiciler yeterlidir.
Güneşten korunma önemlidir ancak mineral bazlı güneş kremleri tercih edilmelidir. Kimyasal filtreler bazı bireylerde tahriş edici olabilir.
Sonuç
Perioral dermatit rahatsız edici olsa da tedavi edilebilir bir durumdur. Tetikleyicilerin belirlenmesi ve eliminasyonu tedavinin temelini oluşturur. Topikal ve gerektiğinde oral antibiyotiklerle çoğu hasta tamamen iyileşir. Sabır ve tedaviye uyum başarı için kritiktir. Şüpheli döküntüler durumunda bir dermatologa başvurmak doğru tanı ve tedavi için önemlidir.